Materialen produceren en monteren op een bouwplaats gaat gepaard met CO2-uitstoot. De bouw is verantwoordelijk voor 11% van de wereldwijde CO2 emissies. Tegelijkertijd betekent dit ook dat er in de bouw grote besparingen mogelijk zijn. Dit is voor Adviesbureau Lüning reden om werk te maken van het reduceren van de milieu-impact van haar ontwerpen. We gaan op zoek naar de meeste impact voor onze beschikbare middelen (tijd, geld, aandacht). Dit doen we door onszelf een aantal vragen te stellen: welke impact hebben onze ontwerpkeuzes uitgedrukt in CO2-uitstoot? Hoe kunnen we deze uitstoot nog verlagen? Is een keuze een investering waard, of kunnen we onze middelen beter inzetten voor andere maatregelen? We noemen deze aanpak CO2-bewust ontwerp. CO2-bewust ontwerp is een integraal proces, en vraagt van een ontwerpteam dat inzicht heeft in de CO2-impact van gemaakte keuzes, en dit inzicht kan onderbouwen met berekeningen.
Bij Adviesbureau Lüning hebben we dit CO2-bewust ontwerpen integraal doorgevoerd in ons werkproces.
De eerst stap in onze aanpak is het inzichtelijk maken van de werkelijke CO2-uitstoot per materiaal. Hiertoe hebben we in samenwerking met Quake en ABT een materialen database opgezet gebaseerd betrouwbare milieudata uit binnen- en buitenland. Door de opzet van de database bevat deze, in tegenstelling tot bestaande alternatieven, schaalbare data, waarmee we alle mogelijke combinaties van materialen kunnen doorrekenen. Neem bijvoorbeeld beton, in de Nationale Milieudatabase zijn slechts een beperkt aantal betonmengsels opgenomen. Veel van de betonmengsels toegepast in onze projecten staan daar niet bij. Met behulp van onze eigen database kunnen we deze mengsels wel berekenen. Zo stelt het ons in staat om ook betonconstructies -inclusief wapening- op CO2 te optimaliseren.
De materialen database is geïntegreerd in een nieuwe rekentool: Quickscan Paris Proof Constructies (QPPC). Deze QPPC berekend voor constructies de materiaalgebonden CO2-uitstoot. Dit kan voor de gehele constructie, maar ook voor delen van een constructie bijvoorbeeld in een variantenstudie. De quickscan resulteert in een helder overzicht van de totale CO2-uitstoot, biogene CO2-opslag (carbon in construction) en MPG-score op gebouwniveau. Daarnaast wordt er nader inzicht verschaft door de resultaten uit te splitsen naar bouwdeel en materiaal.
Adviesbureau Luning is gestart met het doorrekenen van gerealiseerde projecten. Inmiddels hebben we al twee keer op rij ons Jaarverslag Paris Proof Constructies gepubliceerd, waarin we van al onze opgeleverde projecten de CO2-uitstoot hebben berekend en vergeleken met de grenswaarde voor Paris Proof bouwen. Dit heeft veel inzicht gegeven in de impact van onze ontwerpen.
Voor een concreet project hebben we een aantal verschillende varianten voor de vloeren vergeleken op CO2-uitstoot. Voor een kantoorgebouw hebben we voor drie verschillende varianten de verschillende constructie onderdelen gedimensioneerd. Vervolgens hebben we de materiaalgebonden emissies berekend met behulp van de QPPC. Op deze wijze hebben we de milieu-impact kunnen meewegen in de uiteindelijke keuze voor de vloeren.
In een ander project hebben we een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om de CO2-uitstoot van de fundering te verlagen. Verschillende ontwerpvarianten zijn ontwikkeld en doorgerekend op de optredende emissies. Zo is er een keuze gemaakt voor de variant die de meeste CO2 besparing opleverde.
In het betonakkoord zijn waarden gegeven voor de uitstoot van verschillende betontoepassingen. Zo is eenvoudig een ambitieniveau te kiezen voor het ontwerp van de betononderdelen in onze constructies. Door vervolgens de QPPC te gebruiken kunnen we per mengsel bewaken of we ook daadwerkelijk voldoen aan deze ambities. Daarnaast kunnen we de impact van de hoeveelheid wapening bepalen. Hierdoor zijn forse besparingen op CO2-uitstoot mogelijk.
Vloeren zijn verantwoordelijk voor ongeveer de helft van het totale materiaalgebruik van een constructie. De keuze voor het vloersysteem is dan ook cruciaal voor de CO2-uitstoot op gebouwniveau. Een dergelijke keuze moet echter integraal vergeleken worden, dus inclusief de benodigde afwerkpakketten die voldoen aan brand en akoestiek. Onze zusterbedrijven ABT en Van de Laar hebben hiervoor een ontwerptabel opgesteld voor appartementengebouwen. Het gebruik van deze ontwerptabel maakt het mogelijk om in een vroeg stadium al duurzame keuzes te maken op het gebied van materiaalgebruik en CO2-uitstoot.
Maakbaarheid en haalbaarheid spelen een centrale rol in onze aanpak. Het ontwerp van de verbindingsdetails speelt een cruciale rol. De maakbaarheid en financiële haalbaarheid van de constructie hangt in hoge mate af van de kwaliteit van de detaillering in de vroege ontwerpfasen. Precies daar ligt onze toegevoegde waarde: door onze jarenlange ervaring in alle fasen van het ontwerp weten we wat maakbaar is.